Հիշի՛ր

Թվականը քանակ կամ թիվ ցույց տվող բառերն են:
Թվականներն ըստ իմաստի լինում են՝ քանակական, կոտորակային, բաշխական, դասական

1. Քանակական թվականները ցույց են տալիս առարկաների կոնկրետ թիվը, քանակը։ Սրանք կոչվում են բացարձակ թվականներ։ Օրինակ՝ մեկ, հինգ, տասը, հարյուր քսանմեկ։

2. Կոտորակային թվականները արտահայտում են թվի մաս, բաժին. օրինակ՝ մեկ երկրորդ  հինգ ութերորդ  և այլն։

3.  Բաշխական թվականները ցույց են տալիս առարկաների բաշխումը որոշ թվային քանակով։ Օրինակ օրինակ՝ երկուական, տասնմեկական, , հինգ-հինգ, երեք-երեք

3,  Դասական թվականները ցույց են տալիս միատեսակ առարկաների կարգը: Օրինակ՝ երրորդ, հինգերորդ… թվարկման ժամանակ։

Թվականները կարող են արտահայտվել հայերեն այբուբենի տառերով` նրանց թվական արժեքի համապատասխան` Ա (1 կամ 1-ին), Բ (2 կամ 2-րդ), ժ (10 կամ 10-րդ), ԺԴ (14 կամ14-րդ), Ճ (100 կամ100-րդ) Ռ (1000 կամ1000-րդ)  և այլն:

Կատարի՛ր առաջադրանքները։

1 Տրված թվերը ներկայացրո՛ւ բառային արտահայտություններով։

Օրինակ՝ 9-ինը, 14-տասնչորս, 60-վաթսուն

99-ինսունինը

45- քարասունհինգ

13- տասնըերեք

66- վաթսունվեց

101- հարյուր մեկ

224-երկու հարյուր քսանչորս

1201-հազար երկու հարյուր մեկ

2025- երկու հազար քսանհինգ

2 Գտի՛ր  սխալները և ընդգծի՛ր դեղինով։

Չորս, տասնմեկ, հարյուրհիսուն, հազար, քսան չորս, հիսուն մեկ, հիսուներեք, քառյոթ, հազարվեց, հազար երեք հարյուր տասնվեց, միլյոն, երկու միլիոն։

3 Տրված քանակակական թվականները վերածի՛ր դասական թվականների՝ ավելացնելով համապատասխան ածանցները (որդ, րորդ)։

Մեկ-1

Երկու-2

Երեք-3

Չորս-4

Հինգ-5

Ինը-9

Տասը-10

4 Նշված բաշխական թվականներով նախադասություններ կազմի՛ր։ Երկուական, տասնմեկական, հինգ-հինգ, երեք-երեք․․․

մայրիկ դպրոցում ես կուտեմ երկու բրդուճ

ես ամեն մեկին կտամ տասնմեկական կոնֆետ

Աշոտը բոլորին տվեց երկուական թուղթ

5 Կարդա՛ բնագիտական տեքստը և կարմիրով  նշի՛ր թվական պարունակող նախադասությունները։

Կրիաները սողունների դասին պատկանող զրահավոր ցամաքային և ջրային կենդանիներ են։ Տարածված են համարյա ամբողջ երկրագնդով մեկ։ Հայտնի է, որ կրիաները գոյություն են ունեցել երկու հարյուր քսան միլիոն տարի առաջ և հանդիսանում են սողունների դասի ամենահին խումբը։ Դրանք ավելի հին են, քան մողեսները օձերը կամ կոկորդիլոսները։ Կրիաները սերում են ցամաքային հնագույն, անհետացած սողունների մի ճյուղից՝ կատիլոզավրերից։ Դարավոր զարգացման ընթացքում նրանցից շատերն աստիճանաբար հարմարվել են անուշահամ ջրերում ու ծովերում ապրելու պայմաններին։ Ներկայումս հայտնի է կրիաների երկու հարյուր տաս տեսակ, որոնցից երեքը՝ միջերկրածովյան, կասպիական և ճահճային կրիաները՝ հանդիպում են Հայաստանի տարածքում։ Կրիաները երկարակյաց կենդանիներ են։ Առանձին տեսակների կյանքի տևողությունը հասնում է մինչև հարյուր քսան տարի։ Ամենաերկարակյացները գալապագոսյան կրիաներն են, որոնք անազատության մեջ կարող են ապրել մինչև հարյուր յոթանասուն տարի։

1․Տրված բառակապակցություններից ամեն մեկի իմաստն արտահայիր մեկ բառով։ Ի՞նչ է ցույց տալիս -սուն ածանցը։

Երեք տասնյակ,չորս տասնյակ,հինգ տասնյակ,վեց տասնյակ,յոթ տասնյակ, ութ տասնյակ,ինը տասնյակ։

սուն-ածանցը ոկտագործում են օրինակ յորանասուն թվում

2․Տրված թվականները գրիր բառերով։

65,48,107,93,6087,4321,786։

վաթսունհինգ, քարասունութ,հարյուր յոթ, իննսուներեք, վեց հազար ութանասունյոթ, չորս հազար երեք հարյուր քսանմեկ, յոթ հարյուր ութսունվեց։

3․Պատմի՛ր թե ինչպես է գրվում ինը։

-ինն անգամ վաթսուն -կրկնեց նա։

Ինը տարի է ընկերություն ենք անում։

Ինը քսանից տասնմեկով է փոքր։

Երկուսին գումարած ութ ինը կլինի՞։

Ինն ինչի՞ց է մեծ։

Իննսունտարի՞ է տևել այդ պատերազմը, թե՞ հարյուր։

Տատս իննսունմեկ տարեկան է։

եթե 90 է գրվում բառերով կլինի իննըսուն եթե 9 բառերով գրել կլինի ինը

4․Փակագծում տրված թվականներին այնպե՛ս գրիր որ պատասխքնեն ոչ թե այլ ո՞ր կամ ո՞րերորդ հարցին (ո՞ր ածանցներով դարծրիր)։

Օրինակ

Հինգերորդ տարի է՛ դպրոց եմ գալիս։ -Հինգերորդ տարին է՛ դպրոց եմ գալիս։

Տասներորդ օր է, որ բակ չեմ իջել։

Երորդ դասարանցի քույրիկս երկու տարով փոքր է ինձնից։

Երկիր թռչող յուրաքանչյուր երկուական նավն ինձ հյուրեր է բերում։

Խաղի երեսունհինգերորդ րոպեում եղբայրս գոլ խփեց։

Մեկից սկսած յուրաքանչյուր տասներկրորդ թվին առանց մնացորդի կրաժանվի տասնըերկուսի։

Յուրաքանչյուր չորորդ ամսվա քսանութերորդ օրը նվիրում էր աշխատանքային սեղանն ու պահարանը կարգի բերելուն։

Կյանքի ութսուներկորդ տարում որոշեց հեծանիվ քշել։

Արդեն տասնըվեցերորդ դարում գեղասահքի սիրահարներ կային Հոլանդիայում։

Իմ արաջին գործը քեզ սիրով օգնել է։

Дедушка взял один цветок, поглядел на него и сказал:

— А эти цветы еще по-другому называются. Еще их зовут «золотые ключики». Видишь – будто связка ключей висит?

— вижу, — сказала Таня…

— А про эти «золотые ключи» я историю слыхал…

— Расскажи, дедушка, расскажи! – закричала Таня и поближе придвинулась к дедушке. А дедушка закурил и начал такую историю:

— Говорят, этот цветок весне двери отпирает. Зима тянется долго. И людям, и зверям холодно. А птицы и вовсе пропадают от метелей да от холода.

Но вот приходит месяц март. Тут все – и люди, и звери, и птицы – начинают просить: «Месяц Март, бери золотые ключи, открывай Весне золотые ворота!»

А Март отвечает: «Открыл бы я весне золотые ворота, да нет у меня золотых ключей. Золотые ключи месяц Апрель унес!»

Прошел месяц Март, подходит Апрель. Опять люди, и звери, и малые пташки просят: «Месяц Апрель, бери скорее золотые ключи, открывай Весне золотые ворота!»

Но что тут поделать! И у месяца Апреля нет золотых ключей.

«Не могу открыть я Весне золотые ворота: золотые ключи месяц Май унес!”

Стали люди, и звери, и малые птицы Мая ждать. А как месяц Май пришел, то и стали просить: “Месяц Май, у тебя ли золотые ключи? Открывай поскорее золотые ворота, выпускай Весну-красну!”

Открыл месяц Май золотые ворота, и заиграло солнышко, зацвела, проглянула зеленая трава… Открылись золотые ворота, пришла Весна-красна на землю!

И люди, и звери, и малые пташки – на солнышке обогрелись.

Месяц Май открыл ворота, а золотые ключики уронил случайно. Те ключики упали на лужок, и вырос из них вот этот цветок…

Вопросы

1. Когда появляются «Золотые ключики»

весной

1. Почему цветам дали такое название?

они жолтые и у них узоры

1. Расскажите историю про «золотые ключики».

зима кончается приходит весна март гаварит ключей нету април говарит тоже самое а май открывает май золотые ворото а там весна

1. Какими вы представляете себе эти цветы?

токими

1. О каком цветке идет речь в рассказе? Как его называют в народе?

ети цвети называют золотые ключики

1. Почему этот цветок получил название «золотые ключики»? (Найди описание в тексте).

Еще их зовут «золотые ключики». Видишь – будто связка ключей висит?

1. Что должен был сделать месяц Май с помощью этих ключей?

он должен был открыть врота

1. Как появились цветы на лугу согласно легенде дедушки?

они упали из рук майя

1. Почему март и апрель не смогли открыть ворота весне?

потому что у них небыло ключиков

1. Как изменилась природа, когда весна наконец пришла на землю? Перечисли приметы из текста.

все зацвело и солнышка начело греть

1. Какое настроение у этой истории? (Грустное, сказочное, тревожное или радостное?)

обычноя история

Задания

1. Выпиши 3–4 слова, которые описывают, что произошло, когда пришла Весна-красна

все зацвело и стало зелёным

1. Восстанови цепочку: Расставь месяцы в том порядке, в котором они упоминаются в сказке. Что каждый из них отвечал людям?

март-у меня нету ключиков они у априля

априль-у меня нету ключиков они у майа

май-вот они я открою

1. Соедини начало и конец предложения:

Зима тянется долго, поэтому все ждут весну

Май открыл вроота, Ключики упали на лужок

Ключики упали на лужок, и весна пришла

4. Согасны ли вы?

Дедушка сорвал цветок в лесу.да

Золотые ключи были у Апреля.нет

Из упавших ключей выросли цветы.да

Домашнее задание: «Золотые ключики»читать, рассказывать

ок

Էս դարում Մըսըր անհաղթ ու հզոր
Մըսրա-Մելիքն էր նըստած թագավոր։
Հենց որ իմացավ՝ էլ Մըհեր չըկա,
Վեր կացավ կըռվով Սասունի վըրա։
Ձենով Օհանը ահից սարսափած՝
Թըշնամու առաջն ելավ գըլխաբաց,
Աղաչանք արավ, ընկավ ոտները.

Ընթերցում է Արևելյան դպրոցը․

— Դու եղիր, ասավ, մեր գլխի տերը,
Ու քու շըվաքում քանի որ մենք կանք,
Քու ծառան լինենք, քու խարջը միշտ տանք,
Միայն մեր երկիր քարուքանդ չանես
Ու քաղցըր աչքով մեզ մըտիկ անես։

Ընթերցում է Հյուսիսային դպրոցը․

— Չէ՛, ասավ Մելիք, քու ամբողջ ազգով
Անց պիտի կենաս իմ թըրի տակով,
Որ էգուց-էլօր, ինչ էլ որ անեմ,
Ոչ մի սասունցի թուր չառնի իմ դեմ․․․ ( դադար, ապա թմբուկի հարվածներ)

Միասին ենք ընթերցում

Ու գընաց Օհան՝ բոլոր-բովանդակ
Սասունը բերավ, քաշեց թըրի տակ
Մենակ Դավիթը, ինչ արին-չարին,
Մոտ չեկավ դուշման Մելիքի թըրին։

Ընթերցում է Հարավային դպրոցը․

Եկան քաշեցին՝ թե զոռով տանեն,
Թափ տըվավ, մարդկանց գըցեց դես ու դեն,
Փոքրիկ ճըկույթը մի քարի առավ,
Ապառաժ քարից կըրակ դուրս թըռավ։ ( դադար, ապա թմբուկի հարվածներ)

Ընթերցում է Հարավային դպրոցը․

— Պետք է սպանեմ էս փոքրիկ ծուռին,
Ասավ թագավորն իրեն մեծերին։
Ընթերցում է Արևելյան դպրոցը․

 Թագավո՛ր, ասին, դու էսքան հըզոր,
Թըրիդ տակին է ողջ Սասունն էսօր.
Ի՞նչ պետք է անի քեզ մի երեխա,
Թեկուզ իր տեղով հենց կըրակ դառնա։

Ընթերցում է Հարավային դպրոցը․

— Դո՛ւք գիտեք, ասավ Մըսրա թագավոր,
Բայց թե իմ գըլխին փորձանք գա մի օր,
Էս օրը վըկա,
Սըրանից կըգա։

Արևմտյան դպրոց

Էս որ պատահեց, մեր Դավիթ հըսկան
Մի մանուկ էր դեռ յոթ֊ութ տարեկան․
Մանուկ եմ ասում, բայց էնքան ուժեղ,
Որ նըրա համար թե մարդ,— թե մըժեղ։
Բայց վա՜յ խեղճ որբին աշխարքի վըրա,
Թեկուզ Առյուծի կորյուն լինի նա։

Ձենով Օհանին ուներ մի չար կին։
Մին-երկու լըռեց, մի օր էլ կարգին
Իրեն մարդու հետ սկըսավ կըռվել.

Մակդիր

Մակդիրը գեղարվեստական այն հատկանիշն է, հատկությունը, որը վերագրում է գոյականին և ունի փոխաբերական իմաստ: Բնորոշում է առարկան, կամ երեւույթը: Արտահայտում է որոշակի վերաբերմունք:

Օր.՝ծովվիշտ,քարսիրտ, չինարիբոյ,երգողքամի,լացողաղբյուր:

. Համեմատություն

Մի առարկայի բնորոշումն է մի ուրիշ առարկայի միջոցով, որոնք ունեն նույն հատկանիշը: Կազմվում  է ասես, կարծես, նման, որպես, պես, ինչպես եւ այլ բառերով:3

Օր.՝ Աչքերդ ասես արեգակներ լինեն
       

. Փոխաբերություն

Նախադասություններն են, որնոք օգտագործվում են ոչ ուղիղ՝ փոխաբերական իմաստով:

Օրինակ՝  Ամպ ու լուսին իրար փարված՝ դուրս են գալիս միասին: (ամպ ու լուսինը չեն կարող դուրս գալ)

Մակդիր —

1. Կարդա՛ նախադասությունը և գտիր մակդիրը։
   Բացատրի՛ր՝ ի՞նչ հատկություն է այն ցույց տալիս։
   Գյուղի վրա իջավ արծաթե լռությունը։
2. Լրացրու նախադասությունը համապատասխան մակդիրով։
   Ընտրիր՝ (քար, ոսկե, կրակ)
   Պապիկի պատմությունները երեխաների համար ______ հեքիաթներ էին։
3. Տրված բառերից կազմիր մակդիր ունեցող նախադասություններ։
   (քամի, երգող, ծառեր)
4. Տրված մակդիրներով կազմի՛ր կարճ նախադասություններ։
   ա) ծով վիշտ
   բ) կրակ աչքեր
5. Գտիր և ընդգծիր մակդիրը։
   Լուռ անտառում հանկարծ լսվեց արծաթե ծիծաղը աղբյուրի։

---

Համեմատություն

1. Կարդա նախադասությունը և գտի՛ր համեմատությունը։
   Տղայի աչքերը փայլում էին ինչպես աստղեր։
2. Լրացրու նախադասությունը համեմատությամբ։
   Աղջկա ձայնը մեղմ էր, ______ երգ։
   (օգտագործիր՝ ինչպես)
3. Տրված բառերով կազմիր համեմատություն։
   (արագ, վազել, քամի)
4. Տրված նախադասության մեջ ավելացրու համեմատություն։
   Ծաղիկները բացվել էին ______։
   (օգտագործիր՝ պես)
5. Կարդա և բացատրի՛ր համեմատությունը։
   Նա համարձակ էր ինչպես մի  առյուծ։

---

Փոխաբերություն

1. Կարդա՛ նախադասությունը և բացատրի՛ր փոխաբերությունը։
   Արևը ոսկե ժպիտով ողջունեց գյուղը։
2. Գտիր փոխաբերական արտահայտությունը։
   Քաղաքը դեռ քնած էր առավոտյան շողերի տակ։
3. Տրված բառերով կազմիր փոխաբերություն ունեցող նախադասություն։
   (գարուն, ժպիտ, դաշտ)
4. Բացատրի՛ր՝ ինչ է նշանակում նախադասության փոխաբերությունը։
   Գիրքը գիտելիքի դուռ է։
5. Կազմիր փոխաբերական իմաստ ունեցող նախադասություն «լաց» բառով։

– Бабушка, а бабушка, как мне весну нарисовать? – спрашивает Галя. – Зима белая, лето зелёное, осень жёлтая. А вот какую взять краску, чтобы весну нарисовать? – А ты выйди да посмотри, какое у весны лицо. Галя вышла во двор и смотрит. На земле лежит снег, но не такой, как в декабре: снег на земле тёплый, розовый, а на деревьях вот-вот лопнут толстые розовые почки. – Значит, весна розовая! – обрадовалась Галя. Но тут поплыли по небу облака и закрыли солнце. И всё сразу потемнело. Но вдруг солнце опять выглянуло, звонко закричали воробьи. – Бабушка, бабушка! – закричала Галя, вернувшись домой. – Бабушка, ну скажи, как мне весну нарисовать? – Её не нарисуешь на одной картине, – ответила бабушка. – Она разноцветная, переменчивая, она всегда новая.

1.Вопросы. 

1. О чём спросила бабушку Галя?

о том что кокая весна?

2. Почему Галя подумала, что весна розовая?

потому что весной все цветёт особено сакуры их много

3. Почему Галя не нарисовала весну розовой?

она после увидела что весна и светлоя и темноя

4. Что ответила Гале бабушка?

она ответила что весна всегда разноя не предсказуимоя

5. А что бы вы, ребята, посоветовали Гале?

вместо прото цветов нарисовать каждой и 4 частей года по два рисунка один дневной другой ночной

6. Как нарисовать весну?

можно нарисовать её цветушяй и кросивой но можно и опасный и полной катоклизмов

2.Допишите окончания. Зима белоя , лето зелёноя , осень жёлтоя . Толстые розовые почки на деревьях вот-вот лопнут. Облако закрыла яркое солнце. Весна разноцветноя, переменчивоя, она всегда новоя .

3.Прочитайте предложения. Задайте вопросы к выделенным словам.

1.Летит перелетная птица.

птица кокая-перелетная

2. Маленький мальчик потерялся.

камень кокой-маленький 

3. Тут прибежала мама мальчика.

что сдклала-прибежала 

4. Книга лежит на столе.

что на столе-книга

4.Вставьте вместо точек слово она. Подчеркните слова, которые оно заменяет.

1.Это моя комната, она светлая и уютная.

2. Лена школьница, она учится в пятом классе.

3. Наша деревня находится в Араратской долине, она большая и красивая.

4. Новая песня очень красивая, она понравилась всем.

Домашнее задание: Опиши весну, какая она?

она… словами не описать вот илюстрация

Մթնոլորտի տաքացումը: Երկիր մոլորակի լույսի և ջերմության հիմ­նական աղբյուրն Արեգակն է: Արեգակից ստացվող ջերմության շնորհիվ՝ սկզբից տաքանում է երկրագնդի մակերևույթը, և ապա՝ այդ ջերմությունը հաղորդվում է մթնոլորտին:

Արեգակի ճառագայթներն ազատ անցնում են օդի միջով, և այն գրեթե չեն տաքացնում: Պատճառն այն է, որ օդն ապակու նման թափանցիկ է: Ե­թե տանը կամ դասարանում շոշափեք պատուհանից ներս ընկած ճառա­գայթների տակ գտնվող առարկաները` նստարանը, աթոռը, սեղանը, պա­յուսակը և այլն, ապա կզգաք, որ դրանք տաք են: Սակայն պատուհանի ա­պակին, որով անցնում են ճառագայթները, նույն պահին սառն է:

Երկրի մակերևույթից ինչքան բարձրանում ենք դեպի վեր, այնքան օ­դի ջերմաստիճանը նվազում է: Հայտնի է, որ ներքնոլորտի ստորին շերտե­րում յուրաքանչյուր 1 կմ բարձրանալիս օդի ջերմաստիճանը նվազում է միջինը 5-6 °C-ով: Օրինակ՝ եթե ծովի մակարդակին օդի ջերմաստիճանը +24 ⁰C է, ապա ծովափին գտնվող 2 կմ բարձրութլամբ լեռան գագաթին նույն պահին կլինի +14 ⁰C (24 ⁰C — 2 ■ 5 ⁰C = 14 ⁰C):

Օդի ջերմաստիճանի չափումը: Օդերևութաբանական կայանում օդի ջերմաստիճանը չափում են ստվերում՝ ջերմաչափով, որը տեղադրված է փայտից պատրաստված հատուկ տնակում: Տնակը տեղադրում են գետնից 2 մ բարձրության վրա, որպեսզի Երկրի մակերևույթին գտնվող առարկաների ջերմությունը չազդի ջերմաչափի ցուցմունքի վրա:
Օդի ջերմաստիճանը չափում են օրական 8 անգամ՝ 3 ժամը մեկ:

Օդի օրական միջին ջերմաստիճանը հաշ­վում են հետեյալ կերպ: Ենթադրենք՝ օրվա ըն­թացքում կատարված 8 չափումից ստացվել են հետեյալ արդյունքները՝ 0⁰, -2⁰, -4⁰, +1⁰, +4⁰, +10⁰, +5⁰, +2⁰C: Այս չափումներից առանձին-առանձին հաշվում ենք դրական ջերմաս­տիճանների գումարը՝ +22 ⁰C, և բացասական ջերմաստիճանների գումարը՝ -6 ⁰C, այնուհետե (22 — 6) տարբերությունը բաժանում չափումների թվին՝ 8-ի՝ (22 — 6) : 8 = +2⁰C: Այսպիսով՝ այդ օրն օդի միջին ջերմաստիճանը +2 ⁰C է:

Նույն ձևով հաշվում են ամսական և տարեկան միջին ջերմաստիճան­ները:

Օրվա ընթացքում օդի ամենացածր ջերմաստիճանն անամպ օրերին դիտվում է վաղ առավոտյան՝ արևածագից առաջ, իսկ ամենաբարձրը՝ կե­սօրից 2-3 ժամ հետո:

Մայրամուտից հետո Երկրի մակերևույթը, ամբողջ գիշեր ջերմություն չստանալով, սառում է: Արևածագից սկսած՝ օդը նորից տաքանում է, և ժամը 14-15-ին դիտվում է օդի ամենաբարձր ջերմաստիճանը: Պատճառն այն է, որ սկզբից տաքանում է Երկրի մակերևույթը, ինչից հետո նոր միայն՝ ջերմությունն աստիճանաբար հա­ղորդվում է մթնոլորտին, որը 2-3 ժամ ուշացու­մով է տաքանում:

Ջերմության, բաշխումը Երկրի վրա: Երկ­րագնդի վրա Արեգակից ստացվող ջերմութ­յունը բաշխվում է խիստ անհավասարաչափ: Դա պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ աշխարհագրական տարբեր լայնություն­ներում Արեգակի ճառագայթները տարբեր անկ­յան տակ են ընկնում Երկրի մակերևույթի վրա:

Երկրագնդի ցածր լայնություններում, մաս­նավորապես՝ հասարակածի վրա, ճառագայթներն րնկնում են հիմնակա­նում ուղղահայաց, և այդ պատճառով այս լայնություններն ավելի շատ ջերմություն են ստանում:

Դեպի բարձր լայնություններն Արեգակի ճառագայթների կազմած անկունր Երկրի մակերևույթի հետ աստիճանաբար փոքրանում է, իսկ բևեռներում գրեթե շոշափում է: Ուստի այս լայնություններն Արեգակից ա­վելի քիչ ջերմություն են ստանում, և ցուրտ է լինում:

Հարցեր և առաջադրանքներ

1. Ինչո՞ւ օդն անմիջապես չի տաքասում Արեգակի ճառագայթներից:

մթնոլորտի պատծարով եթե մեր մոլորակը մթնոլորտ չուներ ինքը կյանք չեր կարող ունենալ

1. Ներքնոլորտում ըստ բարձրության ինչպե՞ս է փոխվում օդի ջեր­մաստիճանը:

ինչքան վերեև ես գնում էտքան տաք է

1. Ինչո՞ւ երկրագնդի տարբեր լայնություններ տարբեր քանակությամբ ջերմություն են ստանում Արեգակից:

արևը դա մեծ պլազմային գնդակ է ինքը արտդրում է տաք որը հասնում է մոլորակներին

1. Երևանում օդի ջերմաստիճանը +25⁰C է: Հաշվեք, թե նույն պահին օդի ջերմաստիճանը որքա՞ն կլինի Արագածի գագաթին, եթե վերջինս Երևանից բարձր է մոտ 3 կմ:

+15 700 000⁰C-15 699 000 ⁰C

Սանասարն ու Բաղդասարը կապույտ ջրի ակունքում  կառուցում են մի հսկա ամրոց, որը կոչվում է Սասնա տուն: Ամրոցի շուրջը բնակություն է հաստատում շուրջ 40 ընտանիք: Սանասարն ամուսնանում է գեղեցկուհի Դեղձուն Ծամի հետ, ում ազատել էր չար դևի կապանքներից: 

Ունենում են 3 զավակ՝ Մհերը, Ձենով Օհանը և Վերգոն։
Երկար տարիներ Սասնա տան տիրուհին Դեղձուն Ծամն է լինում, ով օժտված էր անասելի գեղեցկությամբ, ուժով ու շատ խելացի կին էր ու լավ մայր: Նա կարողանում է Սանասարի մահվանից հետո երկար ժամանակ կառավարել երկիրը, մինչև որդիները կմեծանան, հետո միայն նրանցից ամենահզորին, հորական գենը ժառանգած՝ Մհերին չափահաս դառնալուց հետո նշանակել Սասնա տան խնամող:  Մհերը իր հորից ժառանգում է հավատարիմ ձիուն՝ Քուռկիկ Ջաջալիին, Թուր Կեծակին,  խաչ պատերազմին (հայկական խորհդրանիշ է խաչի տեսք ունեցող):

«Մեծ Մհեր» ճյուղը պատմում է, որ Սանասարին հաջորդում է որդիներից ամենաքաջը՝ Մհերը։  Նա ժառանգել էր հոր գերմարդկային ուժը, կարող էր արմատախիլ անել ծառերը, ուսերին կրել հսկա ժայռաբեկորներ: Այդ տարիներին Սասունը հարկատու է Մըսրա Մելիքին։ Չափահաս դառնալով՝ Մհերը տիրություն է անում երկրին ու ժողովրդին: Սասունը խնամելու տարիներին քաղաքի մուտք ու ելքի ճանապարհը մի հսկա առյուծ է փակած լինում: Հացի ճանապարհը փակող հսկա առյուծի երախը պատռելով՝ երկու կես է անում, որի համար նրան կոչում են Առյուծաձև Մհեր: Մհերը կառավարել է Սասունը Արաբական տիրապետության շրջանում: Նրա հայրը՝ Սանասարը, կարողացել էր պայքարել և հաղթել Բաղդադի խալիֆին և նրա առաջ  Եգիպտոսի խնդիրն էր։ Մհերի կառավարման առաջին տարիներին Սասունը հարկատու էր Մըսրին։ Նա կարողանում է գնալ և Մըսրա Մելիք (հայր) իշխանի հետ համաձայնության գալով՝ Սասունը դարձնել Եգիպտոսից անկախ երկիր։
Տարիներ են անցնում, մեծանում է Մհերը, գալիս է ամուսնանալու ժամանակը: Ինչպես իր հայրն, այնպես էլ ինքը մենամարտի արդյունքում է փրկում իր սիրելիին, սպիտակ Դևից ազատում է գեղեցկուհի Արմաղանին ու ամուսնանում է նրա հետ:
Հետագա մենամարտերից մեկում հաղթում է Մըսրա Մելիքին և Սասունն ազատում է հարկերից, հիմնում է Մարութա Բարձրիկ Աստվածածինը, Ծովասարը դարձնում է իր որսատեղին, կառուցում է բերդեր ու կամուրջներ։
Տարիներ անց Մըսրում մեռնում է Մելիքը։ Մեծ Մհերը Մըսրա Մելիքի մահվանից հետո նամակ է ստանում նրա կնոջից՝ Իսմիլ խաթունից, որում նա Մհերին խնդրում է այցելել Մըսր: Հարազատները ասում, խորհուրդ են տալիս են Մհերին չգնալ, քանի որ, Իսմիլը խորամանկ է, «մեր դուշմանի(թշնամու) կնիկն է»,  ուզում է Մհերից զավակ ունենալ, մինչդեռ Սասունում մնալու դեպքում գուցե Աստված Մհերին զավակ տա:  Այնուամենայնիվ, նա մեկնում է Մըսր:
Այս ամենը այն պատճառով,  որ Մհերը ուխտադրուժ չէ(պայմանից ետ կագնող, չկատարող). ըստ Մըսրա Մելիքի հետ կապած պայմանի և հնուց եկող սովորույթի՝ նա իրավունք ունի տիրություն անելու Մըսր աշխարհին, այդ թվում՝ նրա կնոջը: Իհարկե այն, որ նա պետք նաև կնության առներ Մելիքի կնոջը, դա Մհերի համար ընդունելի չէր: Իսկ ահա Իսմիլ խաթունի համար շատ կարևոր էր, որ իր ամուսնու ստեղծած, պահած երկիրը անժառանգ չմնա:  Ու նա կարողանում է խաբելով, գինով արբեցնելով Մհերից զավակ ունենալ: Ու անունը դնում է մահացած ամուսնու անունով՝ Մըսրա Մելիք, որ վառ մնա նրա հիշատակը:
Ըստ Իսմիլ խաթունի,  իր նոր ծնված որդին պետք է հայի ճրագը հանգցներ, հայի օջախ փչացներ և Մըսրա ճրագը վառեր, Մըսրա օջախ կանգնեցներ: Մհերը, լսելով, թե ինչ խրատ է տալիս Իսմիլ խաթունը իր զավակին, ուշքի է գալիս ու յոթ տարվա բացակայությունից հետո վերադառնում Սասուն: Միամիտ, ծուռ Մհերը շատ զարմանում է, որ Իսմիլ խաթունը դեռ ձվից դուրս չեկած տղային սովորեցնում է չարություն գործելու, ուրիշի ճրագը հանգցնելու, ամբողջ աշխարհը զավթելու արվեստը:  Մհերը վերադառնում է Սասուն։ Արմաղանը դժվարությամբ ներում է նրան։ Մհերը նորից շենացնում է Սասունը։  Հարկավոր էր ժառանգ ունենալ, որպեսզի Սասնա տունը անժառանգ չմնար, շարունակող լիներ:  Որոշ ժամանակ անց Արմաղանը ունենում է որդի, որին կոչում են Դավիթ։ Երդումը դրժելու համար Մհերին և Արմաղանին Աստված պատժում է և ասում, որ երբ նրանք որդի ունենան, նույն օրը պետք է մահանան և մահանում են հենց այդ դեպքի հետևանքով։
Մհերը և Արմաղանը իրենց որդուն անվանում են Դավիթ: Ով էլ երրորդ ճյուղի շարունակողն է: